ثبات رنگ پارچه چیست؟

ثبات رنگ را پایداری رنگرزی یا ثبات رنگرزی نیز می نامند. به مقاومت رنگ منسوجات در برابر اثرات مختلف در هنگام پردازش و استفاده اشاره دارد. درجه پایداری بر اساس تغییر رنگ نمونه و رنگ آمیزی پارچه مجاور رنگ نشده ارزیابی می شود.

منسوجات در حین استفاده در معرض اثرات خارجی مختلفی مانند نور، شستشو، اتو، عرق، اصطکاک و عوامل شیمیایی قرار خواهند گرفت. برخی از منسوجات چاپ شده و رنگ شده نیز تحت فرآیندهای تکمیلی خاصی مانند تکمیل رزین، پرداخت مقاوم در برابر شعله، شستشو با ماسه، سنباده و غیره قرار می گیرند که برای حفظ ثبات خاصی نیاز به رنگ منسوجات چاپ شده و رنگ شده دارد.

ثبات رنگ به مقاومت محصول در برابر شستشو و اصطکاک اشاره دارد.

ثبات رنگ (به اختصار ثبات رنگ) به میزان محو شدن پارچه های رنگ شده تحت تأثیر عوامل خارجی (اکستروژن، اصطکاک، شستشو، باران، قرار گرفتن در معرض، نور، غوطه ور شدن در آب دریا، غوطه ور شدن بزاق، لکه های آب، عرق) اشاره دارد. لکه ها و غیره) در حین استفاده یا پردازش. این یک شاخص مهم پارچه است. متداول ترین موارد مورد استفاده عبارتند از: مقاومت در برابر شستشو، مقاومت در برابر نور، مقاومت در برابر اصطکاک، مقاومت در برابر عرق، مقاومت در برابر اتو و مقاومت در برابر آب و هوا.

در کار واقعی، موارد آزمایش عمدتاً با توجه به استفاده نهایی محصول و استاندارد محصول تعیین می شوند. به عنوان مثال، استاندارد محصولات نساجی پشمی تصریح می کند که ثبات رنگ در برابر نور خورشید باید آزمایش شود، و لباس زیر بافتنی باید از نظر پایداری تعریق آزمایش شود، در حالی که منسوجات در فضای باز (مانند چتر آفتابی، پارچه جعبه نور، و مواد سایبان) باید از البته برای ثبات آب و هوا آزمایش شود.

از جمله: ثبات رنگ در شستشو با صابون (نمونه)، ثبات رنگ در برابر اصطکاک، ثبات رنگ در برابر آب کلر، ثبات رنگ در برابر سفید کننده بدون کلر، ثبات رنگ در خشکشویی، ثبات رنگ واقعی شستشو (لباس های آماده، پارچه)، رنگ ثبات رنگ در برابر تعریق، ثبات رنگ در برابر آب، ثبات رنگ در برابر نور، ثبات رنگ در برابر آب دریا و ثبات رنگ در برابر بزاق.

نحوه تست ثبات رنگ

1. ثبات رنگ شستشو: نمونه را با پارچه مجاور استاندارد به هم بدوزید، آن را بشویید، تمیز و خشک کنید و در شرایط دمایی، قلیایی، سفید کنندگی و اصطکاک مناسب بشویید تا در زمان کوتاه تری نتیجه آزمایش به دست آید. اصطکاک با نورد و ضربه زدن با نسبت حمام کوچک و تعداد مناسب مهره های فولادی ضد زنگ به دست می آید و کارت خاکستری برای رتبه بندی برای به دست آوردن نتایج آزمایش استفاده می شود. روش های مختلف تست دما، قلیاییت، شرایط سفید کننده و اصطکاک و اندازه نمونه متفاوتی دارند که باید با توجه به استانداردهای تست و نیاز مشتری انتخاب شوند. رنگ‌هایی که ثبات رنگ در شستشوی آب ضعیف دارند عموماً شامل آبی زمردی، آبی روشن، قرمز مشکی، آبی سرمه‌ای و غیره است.

2. ماندگاری رنگ خشک شویی: همانند ماندگاری رنگ شستشوی آب با این تفاوت که شستشوی آب به خشک شویی تغییر می کند.

3. ثبات رنگ مالشی: نمونه را روی دستگاه ثابت سنج اصطکاک قرار دهید و آن را با یک پارچه سفید اصطکاکی استاندارد برای تعداد معینی با فشار معین مالش دهید. هر گروه از نمونه ها باید از نظر ثبات رنگ اصطکاک خشک و ثبات رنگ اصطکاک مرطوب آزمایش شوند. رنگ رنگ آمیزی شده روی پارچه سفید اصطکاکی استاندارد با کارت خاکستری درجه بندی می شود و درجه به دست آمده ثبات رنگ اصطکاک اندازه گیری شده است. ثبات رنگ مالشی نیاز به دو آزمایش مالش خشک و مرطوب دارد و تمام رنگ های روی نمونه باید مالش داده شوند.

4. ثبات رنگ در نور خورشید: منسوجات معمولاً هنگام استفاده در معرض نور قرار می گیرند. نور می تواند رنگ ها را از بین ببرد و باعث "محو شدن" معروف شود، که باعث می شود منسوجات رنگی تغییر رنگ دهند، به طور کلی روشن تر یا تیره تر، و برخی نیز تغییر رنگ می دهند. بنابراین لازم است که ثبات رنگ را تست کنید. تست ثبات رنگ نور خورشید به این صورت است که نمونه را در شرایط مشخص به همراه پارچه استاندارد پشم آبی با درجه های مختلف ثابت در معرض نور خورشید قرار می دهد، نمونه را با پارچه پشم آبی مقایسه می کند و پایداری نور را ارزیابی می کند. هرچه درجه پارچه استاندارد پشم آبی بالاتر باشد، سرعت نور بیشتری دارد.

5. ثبات رنگ تعریق: نمونه با پارچه آستر استاندارد به هم دوخته می شود، در مایع عرق کار می شود، روی دستگاه ثبات رنگ عرق بسته می شود، در کوره ای با دمای ثابت قرار می گیرد و سپس خشک می شود. کارت خاکستری برای رتبه بندی برای به دست آوردن نتایج آزمون استفاده می شود. روش‌های مختلف آزمایش نسبت مایع عرق، اندازه‌های نمونه متفاوت و دما و زمان‌های آزمایش متفاوت دارند.

6. ثبات رنگ آب: نمونه با آب مانند بالا درمان می شود.

7. ثبات رنگ سفید کننده کلر: پس از شستن پارچه در محلول سفید کننده کلر در شرایط خاص، میزان تغییر رنگ را ارزیابی کنید که همان ثبات رنگ سفید کننده کلر است.

8. ثبات رنگ سفید کننده بدون کلر: پس از شستشوی پارچه در شرایط شستشوی بدون کلر، میزان تغییر رنگ را ارزیابی کنید که همان ثبات رنگ سفید کننده بدون کلر است.

9. ثبات رنگ پرس: پس از پوشاندن نمونه خشک با پارچه نخی مجاور، آن را در دستگاه گرمایشی با دما و فشار مشخص برای مدت زمان معین فشار دهید و سپس از کارت نمونه خاکستری برای ارزیابی تغییر رنگ نمونه استفاده کنید. رنگ آمیزی پارچه مجاور ثبات رنگ پرس گرم شامل پرس خشک، پرس مرطوب و پرس مرطوب است. روش آزمون خاص باید با توجه به الزامات مختلف مشتری و استانداردهای آزمایش انتخاب شود.

انواع تست های ثبات رنگ و آنالیز ثبات

ماهیت یا درجه تغییر حالت رنگرزی را می توان با ثبات رنگرزی بیان کرد.

پایداری رنگرزی پارچه ها به نوع الیاف، ساختار نخ، سازماندهی پارچه، روش چاپ و رنگرزی، نوع رنگ و اندازه نیروهای خارجی بستگی دارد.

تست های ثبات رنگ به طور کلی شامل ثبات رنگ در برابر نور، ثبات رنگ در برابر آب و هوا، ثبات رنگ در برابر شستشو، ثبات رنگ در برابر اصطکاک، ثبات رنگ در برابر تعریق و غیره است. گاهی اوقات با توجه به منسوجات مختلف یا محیط های مختلف استفاده، برخی الزامات ثبات رنگ خاص وجود دارد.

معمولاً هنگامی که تست های ثبات رنگ انجام می شود، میزان تغییر رنگ پارچه رنگ شده و درجه لکه بر روی آستر درجه بندی می شود. به جز ثبات رنگ در برابر نور که در درجه هشت درجه بندی می شود، بقیه در درجه پنج درجه بندی می شوند.

هرچه درجه بالاتر باشد، ثبات رنگ بهتر است.

1. پایداری نور خورشید: پایداری نور خورشید به میزان تغییر رنگ پارچه های رنگی در اثر نور خورشید اشاره دارد. روش آزمایش به این صورت است که درجه محو شدن نمونه پس از شبیه سازی نور خورشید با نمونه رنگ استاندارد که به 8 درجه تقسیم می شود، نمره 8 بهترین نمره و درجه 1 بدترین است. پارچه هایی با مقاومت ضعیف در برابر نور خورشید نباید به مدت طولانی در معرض نور خورشید قرار گیرند و باید در مکانی با تهویه قرار داده شوند تا در سایه خشک شوند.

2. ماندگاری شستشو: ثبات شستشو یا صابون زدن به میزان تغییر رنگ پارچه رنگ شده پس از شستشو با مواد شوینده اشاره دارد. معمولاً از کارت نمونه درجه بندی خاکستری به عنوان استاندارد ارزیابی استفاده می شود، یعنی از تفاوت رنگ بین نمونه اصلی و نمونه پس از محو شدن برای ارزیابی استفاده می شود. ثبات شستشو به 5 سطح تقسیم می شود که 5 سطح بهترین و 1 بدترین سطح است. پارچه هایی با ثبات شستشوی ضعیف باید خشک شوند. در صورت تمیز کردن مرطوب، باید به شرایط شستشو توجه بیشتری شود، مانند دمای شستشو نباید خیلی بالا باشد و زمان نباید زیاد باشد.

3. ثبات اصطکاکی: ثبات اصطکاکی به میزان تغییر رنگ پارچه رنگ شده پس از اصطکاک اشاره دارد که می تواند اصطکاک خشک و اصطکاک مرطوب باشد. پایداری اصطکاک بر اساس درجه لکه شدن پارچه سفید به عنوان اصل ارزیابی است و به 5 سطح تقسیم می شود. هر چه مقدار بزرگتر باشد، پایداری اصطکاک بهتر است.

4. ماندگاری عرق: ثبات عرق به میزان تغییر رنگ پارچه رنگ شده پس از مقدار کمی عرق اطلاق می شود.

5. ماندگاری اتو: به میزان تغییر رنگ یا محو شدن پارچه رنگ شده در هنگام اتو اطلاق می شود.

6. ثبات سابلیمیشن: به میزان تصعید پارچه رنگ شده در حین نگهداری اطلاق می شود. پارچه‌های معمولی معمولاً به ثبات رنگ 3-4 نیاز دارند تا نیازهای پوشیدن را برآورده کنند.

روش های بهبود ثبات رنگ

اگرچه برخی از رنگ‌ها می‌توانند رنگ‌های روشن‌تری تولید کنند، اما به دلیل وجود گروه‌های محلول در آب روی رنگ‌ها، پایداری مرطوب ضعیف است و پدیده‌های محو شدن و لک شدن بسیار جدی است که نه تنها خود منسوجات را کهنه نشان می‌دهد، بلکه رنگ‌ها نیز از بین می‌روند. و الیاف سفید یا رنگی دیگر را لکه دار کنید و در نتیجه لکه و تطابق رنگ ایجاد شود.

علاوه بر این، اگرچه رنگ‌های راکتیو می‌توانند با الیاف سلولزی پیوند کووالانسی ایجاد کنند، اگر رنگ‌های هیدرولیز شده وجود داشته باشد یا رنگ‌های غیرپیوندی در طول رنگرزی به اندازه کافی صابون نشوند، پایداری مرطوب نیز کاهش می‌یابد. علاوه بر این، رنگ‌های واکنشی که پیوندهای کووالانسی با الیاف ایجاد کرده‌اند نیز ممکن است تحت شرایط اسیدی یا قلیایی و همچنین مشکلاتی مانند پایداری ناکافی کلر، ثبات تعریق و ثبات نور خورشید، تجزیه شده و پیوندها را بشکنند.

به منظور بهبود ثبات رنگ پارچه، می توان درمان تثبیت رنگ را انجام داد. این مواد کمکی که می توانند انواع مختلف ثبات رنگ را بهبود بخشند، فیکساتورهای رنگ نامیده می شوند.

اصل تثبیت عامل ثابت

1. ایجاد دریاچه های رنگی نامحلول روی پارچه، مسدود کردن گروه های محلول، حل شدن رنگ روی پارچه و ریزش آن در هنگام تماس با آب و رسیدن به هدف بهبود پایداری درمان مرطوب. اما پس از اینکه این مواد ثابت کننده رنگ را ثابت کردند، به راحتی می توان رنگ پارچه را تغییر داد یا باعث کاهش پایداری نور شد.

2. یک لایه توری روی پارچه ایجاد کنید تا از ریزش رنگ جلوگیری شود.

3. از گروه‌های واکنش‌دهنده در مولکول‌های عامل تثبیت‌کننده برای اتصال متقابل با گروه‌های واکنش‌دهنده روی مولکول‌های رنگ و گروه‌های هیدروکسیل روی مولکول‌های سلولز برای بهبود اثر تثبیت رنگ روی الیاف استفاده کنید.

4. از جاذبه مولکولی بین عامل تثبیت کننده و فیبر برای افزایش قدرت تثبیت عامل ثابت کننده استفاده کنید و در نتیجه ثبات رنگ را بهبود بخشید.